خشک کردن میوه، یکی از بهترین روشها برای افزایش ماندگاری این مواد خوراکی خوشمزه است. با خشک کردن میوه در خانه میتوانید از آنها برای میانوعده یا پذیرایی از مهمانان استفاده کنید. طرز تهیه کشمش خانگی سالها است که توسط ما ایرانیان مورد استفاده قرار میگرفته است. چراکه کشمش نهتنها به عنوان یک خوراکی مغذی و شیرین مصرف میشود، بلکه در تهیه انواع غذاهای اصیل ایرانی مانند کشمش پلو با مرغ، شیرینیهای سنتی، کلوچه کشمشی، فرنی و بسیاری از دسرهای دیگر کاربرد دارد. در این مقاله از گروه صنعتی هدایت با انواع روشهای خشک کردن انگور آشنا میشوید. با ما همراه شوید.
کشمش یا انگور خشک شده چیست و چه خواصی دارد؟
کشمش یا انگور خشک شده به همان انگور تازه میگویند که با استفاده از روشهای مختلف رطوبت خود را از دست داده و به محصولی ماندگار با طعمی غلیظتر و شیرینتر تبدیل شده است. این محصول جزو خشکباری است که در ایران و جهان مصرف بالایی دارد. کلسترول کشمش صفر بوده و برای سلامتی بسیار مفید است. کشمش به دلیل داشتن آنتی آکسیدان، فیبر و انواع ویتامینها برای سلامت دندان و لثه، مشکلات گوارشی، درمان فشار خون، رفع کم خونی، کنترل دیابت، بهبود سلامت استخوانها و جلوگیری از آلزایمر مناسب است. به طور کلی کشمش یک خوراکی بسیار مقوی و سرشار از مواد مغذی است که در افراد مختلف فواید بسیاری به همراه دارد.
کشمش در سه نوع اصلی در بازار عرضه میشود:
- کشمش قلمی (از انگور بیدانه کشمشی)
- کشمش طلایی (تیمارشده با گوگرد یا مواد قلیایی برای حفظ رنگ روشن)
- کشمش معمولی یا مویز (از انگور دانهدار)
دیگر فواید انگور خشک شده:
- دوام و ماندگاری بیشتر از انگور تازه
- عدم امکان پوسیدگی
- سرشار از آهن
- داشتن قند کمتر و مناسب برای بیماران دیابتی
- سمزدایی ریه و کبد با مصرف انگور خشکشده
انتخاب انگور مناسب برای خشک کردن و تهیه کشمش
نخستین و مهمترین گام برای طرز تهیه کشمش خانگی، انتخاب انگور مناسب است. کیفیت محصول نهایی به طور مستقیم به نوع انگور تازه، میزان رسیدگی و سلامت آن بستگی دارد:
- نوع انگور (رقم کشت): بهترین انگور برای تهیه کشمش، ارقام بیدانه هستند. انگور کشمشی بیدانه (رقم سلطانی یا عسکری) به دلیل گوشتی بودن، پوست نازک و عدم وجود هسته بسیار نتیجه خوبی دارند. سایر ارقام مناسب عبارتند از: انگور بیدانه سفید، انگور شانی (بیدانه)، انگور فخری و انگور ریش بابا. برای تهیه مویز (کشمش دانهدار) میتوان از ارقام دانهدار مانند انگور یاقوتی استفاده کرد.
- درجه رسیدگی: انگور باید کاملا رسیده باشد؛ اما نهبیشاز حد که لهیده و نرم شود. انگور نارس قند پایینی دارد و کشمش حاصل از آن ترش و بیطعم خواهد بود. بهترین زمان برداشت هنگامی است که انگور به شیرینی کامل میرسد، رنگ آن یکدست و دانهها به راحتی از خوشه جدا میشوند.
- سلامت کامل و عاری از آفات: انگورهای دارای لکههای قهوهای، ترک خوردگی، علائم پوسیدگی یا آفت زدگی، برای خشک کردن مناسب نیستند. حتی چند دانه انگور خراب در یک خوشه میتواند کل محصول را آلوده کند.
- اندازه و یکنواختی دانهها: دانههای انگور باید از نظر اندازه تقریبا یکسان باشند تا فرآیند خشک کردن به طور یکنواخت انجام گیرد. چراکه دانههای خیلی ریز زودتر از دانههای درشت خشک میشوند.
- رنگ و ظاهر: رنگ انگور بسته به رقم مورد نظر میتواند سفید (سبز روشن)، قرمز، سیاه یا زرد باشد. هرچه رنگ انگور یکدستتر باشد، کشمش نهایی نیز ظاهر بهتری پیدا خواهد کرد.
- فصل برداشت: بهترین زمان برای خشک کردن انگور در منزل، اواخر تابستان و اوایل پاییز (شهریور و مهر) بوده که هوا گرم و خشک با رطوبت پایین است. در فصول بارندگی و مرطوب، امکان خشک کردن با روش سنتی (آفتاب) وجود ندارد.

روشهای طرز تهیه کشمش خانگی و خشک کردن انگور
در پاسخ به سوال چگونه انگور را کشمش کنیم؟ باید بگوییم که روشهای مختلف و متنوعی برای خشک کردن انگور وجود دارد. در این بخش به تکتک این روشها میپردازیم تا شما بتوانید بهترین روش را متناسب با شرایط خود انتخاب کنید.
خشک کردن انگور در افتاب
در خشک کردن انگور در منزل به وسیله آفتاب، آب موجود در انگورها با جذب گرما و دمای بالا تبخیر و با گردش طبیعی هوا از بافت انگور خارج میشود. انگور خشک شده در زیر آفتاب به دلیل طعم لذیذش بسیار مورد استقبال قرار میگیرد. اما در آفتاب چگونه انگور را کشمش کنیم؟
طرز تهیه کشمش خانگی در آفتاب:
- آمادهسازی انگورها: انگورهای انتخابشده را به خوبی بشویید و دانههای ناسالم را جدا کنید. در روش سنتی، انگورها را به صورت خوشهای (با کمی فاصله) روی سینیهای چوبی یا حصیری میچینند. اما اگر شما چنین وسیلهای در دسترس ندارید میتوانید از پارچه، آبکش و یا هر وسیله دیگری که جریان هوا را در زیر انگورها برقرار میکند استفاده کنید. برای خشک کردن به صورت دانهای، دانهها را از خوشه جدا کنید و روی پارچه توری یا سفره پهن کنید.
- پیشتیمار: برای تسریع فرآیند خشک شدن و بهبود رنگ کشمش، انگورها را قبل از قرار دادن در آفتاب، به مدت ۲ تا ۵ دقیقه در محلول قلیایی (آب جوش با مقدار کمی خاکستر یا جوش شیرین)، آب لیمو یا شربت شکر غوطهور کنید.
- چیدمان در آفتاب: سینیها را در محلی با نور مستقیم آفتاب (ترجیحا در پشت بام یا زمین باز) و جریان هوای مناسب قرار دهید. برای محافظت از انگورها در مقابل از گردوغبار و حشرات، روی سینیها را با توری نازک بپوشانید.
- مدت زمان خشک شدن: بسته به شدت آفتاب، رطوبت هوا و ضخامت دانهها، فرآیند خشک شدن انگورها بین ۶ تا ۲۰ روز به طول میانجامد. در روزهای ابتدایی (۲ تا ۳ روز اول)، برای جلوگیری از ترک خوردن پوست، شبها سینیها را باید به داخل منتقل کنید.
- زیر و رو کردن: هر ۲ تا ۳ روز یک بار، دانههای انگور (یا خوشهها) را زیر و رو کنید تا خشک شدن به طور یکنواخت انجام گیرد.
مزایا:
- خشک کردن راحت
- تولید کشمش با کمترین هزینه
معایب:
- کیفیت پایین کشمش
- احتمال جذب آلودگیهای محیط
- احتمال ورود حشرات
- تولید کشمش درجه ۲ و ۳ و سود اندک

خشک کردن انگور در فر (طرز تهیه کشمش در فر)
طرز تهیه کشمش خشک شده در فر سادهترین مسیری است که برای تهیه این محصول خوشمزه میتوانید در پیش بگیرید. این روش در تمامی فصول قابل انجام بوده و سریعتر از آفتاب است.
روش خشک کردن انگور با فر
- آمادهسازی انگور: انگورهای بیدانه و رسیده را بشویید و دانههای ناسالم و سالم را جدا کنید.
- تیمار: برای حفظ رنگ روشن کشمش، انگورها را به مدت ۲ دقیقه در آب جوش و سپس مخلوط آب یخ قرار دهید (بلانچ). همچنین میتوانید از غوطهور کردن انگورها در محلول آب و جوش شیرین (۱ قاشق چایخوری در یک لیتر آب) به مدت ۳۰ ثانیه استفاده کنید. سپس آبکشی و خشک کنید.
- چیدمان در سینی فر: سینی فر را با کاغذ روغنی بپوشانید. دانههای انگور را به صورت یک لایه و با فاصله روی سینی بچینید (روی هم قرار نگیرند).
- تنظیم دما: فر را روی پایینترین دمای ممکن (۵۰ تا ۶۰ درجه سانتیگراد) تنظیم کنید. دمای بالاتر از ۷۰ درجه باعث پختگی انگور و خراب شدن کشمشها میشود.
- خشک کردن با درب نیمه باز: درب فر را با قرار دادن یک قاشق چوبی لای آن، به اندازه ۱ تا ۲ سانتیمتر باز بگذارید تا رطوبت از فر خارج شود.
- مدت زمان و زیر و رو کردن: دانههای ریز انگور (بیدانه) پس از ۴ تا ۶ ساعت و دانههای درشت (دانهدار) پس از ۶ تا ۱۰ ساعت خشک میشوند. هر ۱ تا ۲ ساعت یک بار، سینی را خارج و دانهها را زیر و رو کنید.
- تست خشکی: پس از اتمام زمان خشک کردن انگور در منزل با فر، چند دانه را خارج و میل کنید. کشمش باید حالتی چرمی و منعطف داشته باشد.
نکته مهم: از افزایش دمای فر برای تسریع کار خودداری کنید؛ چراکه حرارت بالا باعث سوختن قندهای طبیعی و سیاه شدن کشمش میشود.

طرز تهیه کشمش سایه خشک
تهیه کشمش در سایه یکی از روشهایی است که با استفاده از آن میتوانید بیشترین میزان ویتامین را در کشمش نگه دارید. در این روش، انگور در معرض نور مستقیم آفتاب قرار نمیگیرد و در سایه و هوای آزاد خشک میشود. کشمش حاصل از این روش، نرمتر، شیرینتر و با رنگ روشنتر (کهربایی یا طلایی) است. در این روش از یک اتاقک برای خشک کردن انگور استفاده میشود. به این شکل که خوشههای انگور را به نخهایی که به دو طرف اتاق بسته شدهاند آویزان میکنیم. در ادامه طرز تهیه کشمش در سایه را توضیح میدهیم.
طرز تهیه کشمش خانگی در سایه
- محلی با سایه دائمی (زیر سقف ایوان، سایبان یا درختان) با جریان هوای مناسب انتخاب کنید. (در صورت در دسترس نبودن چنین مکانی میتوانید از اتاقکهای مخصوص نیز استفاده کنید.)
- خوشههای انگور (یا دانههای جدا شده) را به نخ آویزان کنید یا روی سینیهای توری با فاصله بچینید.
- فرآیند خشک شدن در سایه به دلیل عدم تابش مستقیم آفتاب، زمان بیشتری نیاز دارد (حدود ۲۰ تا ۳۰ روز) اما محصول نهایی کیفیت بالاتری دارد.

مزایا:
- کیفیت بهتر نسبت به حالت آفتابی
- در امان ماندن از عواملی همچون باد و باران
معایب:
- طولانی شدن زمان خشک شدن
- احتمال جذب آلودگیهای محیط
طرز خشک کردن انگور سیاه روی بخاری
برای ماههای سرد سال که امکان خشک کردن انگور در منزل با نور آفتاب وجود ندارد، میتوان از روش بخاری استفاده کرد. این روش برای انگور قرمز و سیاه مناسب است زیرا حرارت یکنواخت بخاری، رنگ تیره آن را بهتر حفظ میکند. در ادامه به طرز خشک کردن انگور سیاه با بخاری میپردازیم.
طرز تهیه کشمش خشک شده با بخاری
- دانههای انگور (بهتر است از خوشه جدا شوند) را روی سینی فلزی یا توری با فاصله مناسب بچینید.
- سینی را روی بخاری یا در فاصله ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتری بخاری نفتی قرار دهید. حرارت مستقیم باعث پختگی انگور میشود. بنابراین با کنترل شعله و فاصله، از حرارت زیاد پرهیز کنید.
- هر ۲ تا ۳ ساعت یک بار دانهها را زیر و رو کنید.
- فرآیند خشک شدن بسته به دمای بخاری، ۲۴ تا ۴۸ ساعت زمان میبرد.

طرز تهیه کشمش در هواپز
طرز تهیه کشمش خانگی در هواپز یکی از سریعترین روشهای تهیه کشمش در منزل است که حدودا ۲ تا ۳ ساعت طول میکشد. اما این روش تنها برای حجم بسیار کمی از انگور پاسخگو است.
طرز تهیه کشمش در هواپز
- هواپز را روی پایینترین دما (۵۰ تا ۶۰ درجه) تنظیم کنید.
- دانههای انگور (ترجیحا بیدانه) را در سبد هواپز به صورت یک لایه بچینید.
- هر ۳۰ دقیقه سبد را خارج کنید و دانهها را تکان دهید تا یکنواخت خشک شوند.
- زمان کل معمولا ۲ تا ۳ ساعت است.

خشک کردن انگور با دستگاه میوه خشک کن
بهترین روش خشک کردن انگور، استفاده از دستگاه میوه خشک کن است. یکی از مزایای این روش این است که شما میتوانید دما، زمان و رطوبت مورد نیاز را با توجه به نوع انگور و شرایط اقلیمی منطقه خود تنظیم کنید. این دستگاه پس از خشک شدن یکنواخت انگورها به صورت اتومات خاموش میشود.
روش خشک کردن انگور با استفاده از دستگاه میوه خشککن
- انگورهای بیدانه و رسیده (یا دانهدار) را بشویید و دانههای ناسالم را جدا کنید. نیازی به جدا کردن دانهها از خوشه نیست. (میتوان به صورت خوشهای خشک کرد.)
- برای تسریع فرآیند خشک شدن و حفظ رنگ روشن، انگورها را به مدت ۱ دقیقه در آب جوش بلانچ کنید.
- سینیهای دستگاه را چرب نکنید. دانههای انگور را به صورت یک لایه با فاصله روی سینی بچینید.
- دمای دستگاه را روی ۵۵ تا ۶۰ درجه سانتیگراد تنظیم کنید (دمای پایینتر زمان را زیاد میکند و دمای بالاتر باعث پختگی میشود).
- دستگاه را به مدت ۱۰ تا ۱۴ ساعت (برای انگور بیدانه) و ۱۶ تا ۲۰ ساعت (برای انگور دانهدار) روشن بگذارید. نیازی به زیر و رو کردن نیست.
- پس از اتمام فرآیند، چند دانه انگور را ابتدا خنک و سپس تست کنید؛ کشمش باید چرمی و منعطف باشد.

در گروه صنعتی هدایت دستگاه خشک کن انگور با بهترین قطعات و تجهیزات تولید میشود. وجه تمایز دستگاههای ما:
- امکان کارکرد بیوقفه دستگاه بدون آسیب به دستگاه
- مجهز به سیستم سیرکولاسیون هوا و سیستم محافظ جان
- امکان تست رایگان دستگاه قبل از خرید
- مشاوره، نصب، راهاندازی و آموزش رایگان
- دارای بدنه و سینیهای مقاوم و ضدخوردگی
- امکان سفارش دستگاه میوه خشک کن در ابعاد مختلف
- قیمت مناسب با توجه به کیفیت بالای دستگاه و قطعات
- دارای شاسیهای مقاوم برای جابهجایی راحتتر
- امکان خرید محصول به صورت اقساطی
- ۷۰ درصد تخفیف آموزش میوه خشک
- امکان کنترل از راه دور دستگاه
- دارای رطوبتسنج، زمانسنج و دماسنج خودکار
- دارای فن گردش هوای قوی و یکنواخت
- سیستم توزیع حرارت پیشرفته و ترموستات دیجیتال دقیق
- مصرف بهینه انرژی
- امکان سفارشیسازی نوع سوخت، ابعاد، رنگ و دیگر ویژگیهای دستگاه
- گارانتی ۱۲ ماهه و خدمات پس از فروش بلند مدت
طرز تهیه کشمش با آب جوش
طرز تهیه کشمش از دانه انگور یک روش تخصصی و صنعتی برای تسریع فرآیند خشک شدن انگور و حفظ رنگ روشن کشمش است. در این روش، انگورها پیش از خشک شدن در معرض حرارت آب جوش قرار میگیرند. در این بخش به بررسی روش تهیه کشمش در خانه با استفاده از آب جوش میپردازیم.
طرز تهیه انگور خشک با استفاده از آب جوش
- یک قابلمه بزرگ را پر از آب کنید و اجازه دهید تا به جوش بیاید.
- سبد حاوی انگورها (به صورت خوشهای) را به مدت ۲ تا ۵ دقیقه در آب جوش قرار دهید. حرارت آب جوش، لایه مومی سطح انگور (که مانع خروج رطوبت میشود) را از بین میبرد.
- انگورها را سریعا خارج کنید و در آب سرد قرار دهید.
- انگورها را آبکش و روی پارچه تمیز پهن کنید تا رطوبت سطحی آنها گرفته شود.
- سپس با یکی از روشهای طرز تهیه کشمش (آفتاب، فر، میوه خشک کن) اقدام به خشک کردن کنید.
- انگورهایی که با آب جوش تیمار شدهاند، ۳۰ تا ۴۰ درصد سریعتر از انگورهای تیمارنشده خشک میشوند و کشمش حاصل رنگ روشنتر (طلایی) و بافت نرمتری دارد.
طرز تهیه کشمش با شغار
طرز تهیه کشمش با شغار یکی از روشهای سنتی و محلی در برخی مناطق ایران مانند ملایر و تویسرکان است. «شغار» در واقع محلول قلیایی حاصل از خاکستر چوب (چوب درخت انگور) است. در این بخش به بررسی طرز تهیه انگور خشک با استفاده از شغار میپردازیم.

مراحل تهیه محلول شغار برای خشک کردن انگور در منزل:
- خاکستر چوب تمیز (ترجیحا چوب درخت انگور) را در یک پارچه نازک بریزید و روی یک ظرف آب سرد آویزان کنید.
- پس از ۲۴ ساعت، آب به دست آمده (شغار) را صاف کنید. این محلول خاصیت قلیایی دارد.
- انگورها را به مدت ۱ تا ۲ دقیقه در شغار گرمشده (نه جوش) قرار دهید.
- سپس انگورها را آبکشی و در آفتاب یا سایه خشک کنید.
البته دقت داشته باشید زمان ماندن انگورها در شغار به غلظت مخلوط بستگی دارد. برای مخلوطهای غلیظ حتی ۵ ثانیه هم کافی است. طرز تهیه کشمش با این روش بسیار ساده است و محصول نهایی رنگ طلایی زیبا، بافت نرم و طعمی ملایم دارد و در بازار بسیار گرانقیمت است.
طرز تهیه کشمش با گوگرد
طرز تهیه کشمش با گوگرد یک روش صنعتی برای تولید کشمش طلایی (یا کشمش آفتابی) است که در کارخانههای فراوری کشمش استفاده میشود. گوگرد به عنوان یک ماده ضدعفونیکننده و سفیدکننده عمل و جلوی تغییر رنگ میوهها را میگیرد.

طرز تهیه کشمش از دانه انگور با استفاده از گوگرد
- انگورهای شستهشده را آماده کنید.
- پودر گوگرد را به انگورها بزنید. (از ترازوی دقیق برای اندازهگیری مقدار مجاز گوگرد استفاده کنید.)
- گوگرد باعث از بین رفتن لایه مومی سطح انگور میشود و با آنزیمهای عامل قهوهای شدن مقابله میکند.
- سپس انگورها را در آفتاب یا تونلهای خشک کن خشک کنید.
طرز تهیه کشمش پلویی در خانه
روش تهیه کشمش در خانه برای تهیه غذاهای خوشمزه ایرانی بسیار مورد پرسش است. انتخاب نوع انگور برای تولید کشمش پلویی اهمیت بسیاری دارد. کشمش پلویی که در تهیه غذاهایی مانند کشمش پلو با مرغ استفاده میشود، معمولا از انگور بیدانه کشمشی با دانههای درشت و کشیده تهیه میشود. روش خشک کردن انگور پلویی هیچ تفاوتی با سایر روشها ندارد. از هر وسیلهای که مدنظر دارید میتوانید برای خشک کردن کشمشهای خود استفاده کنید.

مهمترین نکات برای خشک کردن انگور برای تهیه کشمش پلویی
- از انگور کشمشی بیدانه با دانههای کشیده استفاده کنید.
- بهتر است انگورها را به صورت خوشهای خشک کنید تا دانهها له نشوند.
- دمای خشک کردن را ملایم (کمتر از ۶۰ درجه) نگه دارید تا کشمش نرم و لطیف بماند.
- کشمش پلویی نباید خیلی خشک و شکننده باشد؛ باید منعطف و جویدنی باشد.
طرز تهیه کشمش با روغن
خشک کردن انگور با روغن یک روش سنتی برای براق و نرم کردن کشمش پس از خشک شدن است (نه پیش از خشک کردن). در این روش، به کشمش خشکشده مقدار بسیار کمی روغن (روغن گیاهی بیبو) اضافه و به آرامی مخلوط کنید تا دانهها براق شوند. این کار از چسبیدن کشمشها به یکدیگر نیز جلوگیری میکند.
نکته مهم: هرگز پیش از خشک کردن به انگور روغن نزنید، زیرا روغن مانع خروج رطوبت میشود و فرآیند خشک شدن را طولانی و خطر ایجاد کپک را بیشتر میکند.

طرز خشک کردن انگور سیاه
طرز خشک کردن انگور سیاه (انگور قرمز تیره یا سیاه) تفاوت چندانی با انگور سفید ندارد. اما فرآیند خشک کردن انگور سیاه به دلیل داشتن قند بیشتر و پوست کلفتتر، حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد طولانیتر است. در این بخش نکات اختصاصی برای طرز تهیه انگور خشک و کاهش زمان خشکسازی را بررسی میکنیم.
- بلانچ کردن (قرار دادن در آب جوش) برای شکافتن پوست و تسریع خروج رطوبت ضروری است.
- بهترین روش برای انگور سیاه، روش سایه خشک است تا رنگ تیره و بافت نرم آن حفظ شود.
- اگر قصد خشک کردن مقدار کمی انگور سیاه را دارید میتوانید با استفاده از یک سوزن سوراخهایی در انگورها به وجود آورید تا فرآیند خشک کردن تسریع شود.
کشمش حاصل از انگور سیاه بسیار شیرینتر از کشمش سفید بوده و به «مویز سیاه» معروف است.
خشک کردن انگور به روش تیزابی
خشک کردن انگور به این روش مشابه روش آفتابی است؛ با این تفاوت که قبل از پهن کردن خوشههای انگور در بارگاه، آنها را در محلول تیزآب (آب، پودر کربنات پتاسیم و روغن) بین ۱ الی ۳ دقیقه فرو میبریم.
بهتر است روزی یک بار خوشهها را در بارگاه پشت و رو کنیم. این روش به دلیل معایب زیادی که برای بدن انسان دارد، برای مصارف خانگی مناسب نیست و تنها در کارخانههای مجهز و با رعایت استانداردهای ایمنی انجام میشود.

مزایا
- خشک شدن سریعتر نسبت به حالت آفتابی
- میوهها کمتر در معرض عوامل آلودهکننده قرار میگیرند
- مرغوبیت بیشتر کشمش تولیدشده به نسبت دو روش قبلی
- ماندگاری بالا
معایب
- ایجاد سرطان
- نارسایی کلیه
- آسیب شدید قلبی
- افزایش فشار خون
چرا دوام انگور خشک شده بیشتر از انگور تازه است؟
رطوبت و قند موجود در انگور تازه سبب منشعب شدن آن میشود که این مسئله کاهش کیفیت محصول را به همراه دارد. در صورتی که با خشک کردن انگور به دلیل تبخیر رطوبت موجود در انگور، دوام آن افزایش پیدا میکند و برای تولید آب یا شراب نیز آماده میشود. با رطوبت و قند زیاد، انگور تازه پس از برداشت، نفس میکشد و منشعب میشود؛ این مسئله باعث افت کیفیت محصول میشود. فرآیند خشک کردن میتواند انگور را برای ماندگاری بیشتر یا استفاده برای کارهای دیگر آماده کند.
عوامل دیگری که در ماندگاری کشمش نقش دارند عبارتند از:
- غلظت بالای قند: قندهای طبیعی موجود در کشمش (فروکتوز و گلوکز) پس از حذف آب غلیظ میشوند و خاصیت اسمزی بالایی پیدا میکنند. آنها آب را از سلولهای میکروارگانیسمها میگیرند و آنها را از بین میبرند.
- اسیدیته مناسب: کشمش دارای pH اسیدی (حدود ۳.۵ تا ۴.۵) است که محیط مناسبی برای رشد بسیاری از باکتریها نیست.
- اکسیژن کم در بستهبندی: نگهداری کشمش در ظروف دربسته، تماس با اکسیژن را کاهش میدهد و از اکسیداسیون چربیها و تخریب ویتامینها جلوگیری میکند.
چگونه انگور را خشک کنیم که سیاه نشود؟
پس از پاسخ به سوال چگونه انگور را کشمش کنیم، اکنون به این موضوع میرسیم که چگونه انگور را خشک کنیم تا سیاه نشود؟ اما ابتدا باید ببینیم دلیل این سیاهی چیست.
این پدیده معمولا به دلیل واکنش آنزیمی (اکسیداسیون) یا حرارت زیادی رخ میدهد. در ادامه، لیست جامع راهکارهای جلوگیری از سیاه شدن کشمش ارائه میشود:
- بلانچ کردن با آب جوش: قرار دادن انگورها به مدت ۱ تا ۲ دقیقه در آب جوش، آنزیم پلیفنول اکسیداز (عامل قهوهای شدن) را غیرفعال میکند. بلافاصله پس از بلانچ، انگورها را در آب یخ خنک کنید.
- استفاده از محلول قلیایی ملایم: غوطهور کردن انگور در محلول آب و جوش شیرین (۱ قاشق چایخوری در یک لیتر آب) به مدت ۳۰ ثانیه تا ۱ دقیقه، لایه مومی سطح انگورها را از بین میبرد و فرآیند خشک شدن را تسریع میکند. پس از آن انگورها را خوب آبکشی کنید.
- تیمار با شغار (محلول خاکستر): روشی سنتی و بیخطر برای حفظ رنگ روشن کشمش است.
- کنترل دقیق دما در روشهای حرارتی: در فر، هواپز و بخاری، دمای محیط خشک کردن نباید از ۶۰ درجه سانتیگراد تجاوز کند. حرارت بالاتر باعث کاراملی شدن قندها و تیره شدن رنگ کشمش میشود.
- خشک کردن سریع و یکنواخت: هر چه فرآیند خشک شدن سریعتر انجام شود، فرصت کمتری برای اکسیداسیون وجود دارد. دستگاه میوه خشک کن با ایجاد جریان هوای یکنواخت، بهترین نتیجه را در این زمینه دارد.
- استفاده از پودر متابی سولفات: در مقیاس صنعتی، گوگرد از سیاه شدن انگورها جلوگیری میکند.
- انتخاب انگور کاملا رسیده: انگورهای نارس قند کمتری دارند و بیشتر در معرض اکسیداسیون و سیاه شدن هستند.
- خشک کردن در سایه (نه آفتاب مستقیم): تابش مستقیم آفتاب شدید ممکن است باعث سوختن سطح انگور و تیره شدن آن شود.
- عدم استفاده از ظروف فلزی تیره: سینیهای تیره رنگ، حرارت را جذب میکنند و دمای سطح انگورها را بالا میبرند. از سینیهای روشن (استیل، سفید) یا توریهای مشبک استفاده کنید.

نکات مهم در طرز تهیه انگور خشک
در این بخش، مهمترین نکات طرز تهیه انگور خشک برای رسیدن به بهترین نتیجه را ارائه میدهیم.
- انتخاب رقم مناسب: بهترین رقم برای تهیه کشمش، انگور کشمشی بیدانه (رقم سلطانی) است. این رقم گوشتی، بدون هسته با پوست نازک است و سریعترین زمان خشک شدن را دارد.
- زمان برداشت: انگور باید کاملا رسیده باشد (شیرینی کامل). برداشت زودهنگام باعث تولید کشمش ترش و بیطعم میشود.
- شستوشوی کامل: انگورها را با آب سرد و کمی نمک یا سرکه بشویید تا آلودگیها، سموم سطحی و تخم حشرات از بین برود. بهترین کار در تولید صنعتی استفاده از دستگاه مخصوص شستوشوی انگور است.
- تیمار: در روش آفتاب، حتما انگورها را با آب جوش یا محلول قلیایی تیمار کنید. در غیراینصورت لایه مومی سطح مانع خروج رطوبت میشود. بنابراین زمان خشک شدن طولانیتر میشود.
- چیدمان با فاصله: دانههای انگور (یا خوشهها) نباید روی هم قرار گیرند. جریان هوا باید به راحتی بین آنها عبور کند. در روش خوشهای، خوشهها را با فاصله روی سینی بچینید.
- عدم استفاده از روغن قبل از خشک کردن: هرگز به انگور پیش از خشک شدن روغن نزنید؛ زیرا روغن لایه مومی مصنوعی ایجاد و خروج رطوبت را متوقف میکند.
- محافظت در برابر حشرات و پرندگان: در روش آفتاب و سایه، روی سینیها را با توری نازک یا پارچه حریر بپوشانید.
- انتقال سینیها به داخل در شب: در روش آفتاب، شبها و روزهای بارانی، سینیها را به داخل منتقل کنید.
- تست خشکی پس از خنک شدن: کشمش داغ نرم به نظر میرسد. حتما چند دانه را خارج و خنک کنید. سپس با فشار دادن تست نمایید. کشمش آماده باید منعطف و چرمی باشد و رطوبتی خارج نشود.
- اجتناب از خشک کردن بیشازحد: کشمش نباید آنقدر خشک شود که شکننده و ترد گردد (به جز برای مصارف خاص). کشمش عادی باید جویدنی و نرم باشد.
- یکسان بودن اندازه دانهها: اگر دانههای انگور از نظر اندازه متفاوت هستند، آنها را جداگانه خشک کنید تا دانههای ریز زیادی خشک نشوند.
- خشک کردن به صورت خوشهای برای بازار: اگر قصد فروش کشمش را دارید، آن را به صورت خوشهای خشک کنید؛ ظاهر خوشهای ارزش افزوده بالاتری دارد و سود بیشتری برای شما به ارمغان میآورد.
کدام روش خشک کردن انگور بهتر است؟
همانطور که گفته شد، انگور خشک یا کشمش خانگی از طریق روشهای مختلفی مانند آفتاب، سایه خشک، هواپز، فر و دستگاه خشک کن تولید میشود. اما بهترین روش خشک کردن انگور استفاده از دستگاه میوه خشک کن صنعتی یا خانگی است. این وسیله میتواند به صورت یکنواخت حجم بالایی از انگور را خشک و از تغییر رنگ و طعم میوه جلوگیری کند. اما استفاده از این روش دیگر چه مزایایی دارد؟

مزایا و معایب خشک کردن انگور با دستگاه میوه خشک کن
خشک کردن انگور با استفاده از دستگاه میوه خشک کن مزایای متعددی دارد. مانند:
- خشک شدن سریع انگور
- کیفیت بالای محصول
- عدم تغییر رنگ کشمش
- خشک شدن بدون جذب میکروب
- خشک کردن انگورها به صورت یکنواخت
- جلوگیری از فاسد شدن میوهها
اما تنها مسئلهای که نیاز به توجه دارد قیمت بالاتر دستگاه میوه خشک کن نسبت به روشهای دیگر است.
چگونه از کشمش خشک شده نگهداری کنیم؟
اما پس از اتمام خشک کردن انگور در منزل، چگونه از آنها نگهداری کنیم تا ماندگاری بالایی داشته باشند؟
- خنک شدن کامل پیش از بستهبندی: کشمش را بلافاصله پس از خروج از دستگاه یا فر بستهبندی نکنید. آن را به مدت ۲ تا ۴ ساعت در دمای اتاق و در معرض جریان هوا قرار دهید تا کاملا خنک شود.
- استفاده از ظروف دربدار و ضدرطوبت: بهترین گزینهها برای نگهداری کشمش شیشههای درب کیلداری، کیسههای زیپدار ضخیم (با خروج هوا)، ظروف پلاستیکی درب دار و کیسههای وکیوم هستند.
- نگهداری در جای خشک، خنک و دور از نور: دمای 15تا ۲۵ درجه سانتیگراد و رطوبت زیر ۵۰ درصد بهترین شرایط نگهداری است.
- افزودن جاذب رطوبت: یک قاشق غذاخوری برنج خام درون کیسه پارچهای نازک قرار دهید و در ظرف کشمش بگذارید. برنج رطوبت اضافی را جذب میکند. از بستههای داروخانهای نیز میتوانید استفاده کنید.
- نگهداری در یخچال یا فریزر برای ماندگاری طولانی: اگر قصد نگهداری بیش از ۶ ماه را دارید، کشمش را در یخچال (تا ۱ سال) یا فریزر (تا ۲ سال) نگهداری کنید.
- بازرسی دورهای هر ماه یک بار: ظرف را باز و از نظر بو، رنگ و بافت کشمشها را بررسی کنید. در صورت مشاهده کپک هرگونه آلودگی، کل محصول را دور بریزید.
- جلوگیری از ورود رطوبت هنگام برداشتن: همیشه با قاشق یا دست خشک و تمیز کشمش بردارید. هرگز با انگشت خیس داخل ظرف نروید.
- برچسب زدن با تاریخ تولید: روی ظرف تاریخ تولید و روش خشک کردن را بنویسید.
سوالات متداول درباره طرز تهیه انگور خشک و کشمش خانگی
-
در خانه چگونه انگور را خشک کنیم؟
طرز تهیه کشمش خشک شده در خانه با استفاده از روشهای خشک کردن در آفتاب، فر، دستگاه میوه خشک کن، هواپز و سایه امکانپذیر است.
-
فرق کشمش و مویز چیست؟
کشمش از انگور بیدانه (مانند رقم سلطانی) تهیه میشود و دانههای ریز و کشیدهای دارد. مویز از انگور دانهدار (مانند انگور یاقوتی) تهیه میشود و دانههای درشتتر، گوشتیتر و تیرهرنگ (سیاه) دارد. مویز شیرینتر و گرانتر از کشمش معمولی است.
-
بهترین روش تهیه کشمش در خانه چیست؟
بهترین روش برای خشک کردن انگور در خانه استفاده از دستگاه میوه خشک کن است. دستگاه میوه خشک کن طعم، رنگ، بافت، مواد معدنی و ویتامینهای کشمش را در بالاترین سطح ممکن حفظ میکند.
-
طرز تهیه کشمش از دانه انگور با خوشه چگونه است؟
برای این کار، خوشهها را با فاصله روی سینی بچینید یا به نخ آویزان کنید. مزیت این روش این است که دانهها له نمیشوند و ظاهر خوشهای ارزش افزوده بالاتری دارد.
-
چگونه بفهمیم کشمش آماده شده است؟
کشمش آماده باید چرمی و منعطف باشد. یک دانه را بردارید، فشار دهید و خم کنید. اگر رطوبتی از آن خارج نشد و به راحتی خم شد آماده است.
-
آیا تهیه کشمش خانگی از نوع بازاری سالمتر است؟
بله؛ کشمش خانگی به شرط این که بدون مواد شیمیایی آماده شود، به مراتب سالمتر از انواع بازاری است.
-
چگونه کشمش خشک شده را نرم و لطیف کنیم؟
اگر کشمش شما زیادی خشک و سفت شده است، میتوانید آن را با یکی از روشهای زیر نرم کنید:
۱- به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در آب گرم بخیسانید
۲- در ظرف دربسته با یک تکه سیب یا نان تازه قرار دهید تا رطوبت جذب کند
۳- چند قطره آب روی آن بپاشید و ۱۰ دقیقه صبر کنید. -
آدرس شرکت صنعتی هدایت، بهترین تولید کننده خشک کن انگور کجاست؟
مشهد، بزرگراه آسیایی، پیامبر اعظم ۷۷/۱۰ ، پلاک ۲۲
-
محصولات شرکت صنعتی هدایت چیست؟
انواع خشک کن میوه و سبزی، هسته گیر، اسلایسر و پوست کن و انواع دستگاههای شستوشو